سيد علي اكبر قرشي
899
مفردات نهج البلاغه ( فارسى )
كرسىّ . اين كلمه فقط يك بار در « نهج » آمده است ، آنجا كه فرموده : « الحمد لله الكائن قبل ان يكون كرسىّ او عرش او سماء او ارض او جانّ او انس » خ 182 262 ، از اين معلوم مىشود كه كرسىّ يك شى ء مخلوق است . كرش : ( مثل جسر و كتف ) شكمبه و آن در حيوانات نظير معدهء انسان است . و فقط يك بار در « نهج » آمده است ، دربارهء حيوان فرموده : « كالبهيمة المربوطة همهّا علفها . . . تكترش من اعلافها و تلهو عما يراد بها » نامهء 45 418 مانند چهارپاى بسته شده كه همتّش علف اوست ، شكمبه خود را از علفهاى پر مىكند و از آنچه ( ذبح ) بر او قصد كردهاند غفلت مىكند . كركر : كركره : برگرداندن بعد از برگرداندن . و آن فقط يك بار در « نهج » ديده مىشود آنجا كه دربارهء دريا فرموده : « تكركره الرياح العواصف و تمخضه الغمام الذوارف » خ 211 329 ، رفت و آمد مىدهد او را بادهاى تند و مى فشارد او را ابرهاى جارى شونده . كرم : ( مثل شرف ) و كرامت : سخاوت . شرافت ، نفاست عزت و بزرگوارى « الكرم : ضدّ اللؤم » ، و نيز آمده : « كرم الشى ء كرما : نفس و عزّ فهو كريم » كريم : جواد و سخى موارد زيادى از آن در « نهج » آمده است « كريمه » شى ء عزيز و نفيس ، در كلام بسيار عجيبى فرموده : « اللّهم اجعل نفسى اوّل كريمة تنتزعها من كرائمى و اوّل وديعة ترتجعها من ودائع نعمك عندى » خ 215 332 يعنى خدايا روح مرا اوّلين چيزى گردان از نعمتهاى عزيزى كه از من مى گيرى و اولين وديعهاى گردان از نعمتهاى وديعهء خودت كه از من برمى گردانى . معنى اين سخن آن است كه خدا مرا مريض نكند كه ماهها در رختخواب بمانم يا گوشم يا دستم يا بعضى از اعضايم از دستم برود و بعدا مرگ به سراغ من آيد ، بلكه مرا صحيح و سالم و كامل الاعضاء نگاه دار و به وقت مرگ روحم را بگيرد و از دنيا ببرد . دربارهء رسول خدا صلى الله عليه و آله فرموده : « و شجرته خير الشجر نبتت فى